NUANCE studies: onderzoek naar neurodiversiteit binnen de verpleegkunde

De NUANCE‑studies (NUrsesANdneurodivergenCE) vormen een reeks van wetenschappelijke studies naar neurodiversiteit binnen de verpleegkundige beroepsgroep.

Aanleiding

De studies komen voort uit de toenemende maatschappelijke erkenning van neurodiversiteit. In zowel de literatuur als in de praktijk wordt een mismatch gesignaleerd tussen maatschappelijke systemen die primair ingericht zijn op neurotypische personen en de behoeften van neurodivergente personen op de arbeidsmarkt. Een belangrijke verklaring hiervoor is het zogenoemde spiky profile: veel personen met neurodivergentie vertonen op cognitief vlak relatief sterke uitschieters, in de zin dat bepaalde competenties sterk ontwikkeld zijn, terwijl andere juist meer moeite kosten. Zo kan iemand met autisme heel veel oog hebben voor detail, volhardend zijn en goed zijn in patroonherkenning, terwijl er tegelijkertijd moeilijkheden zijn in andere domeinen, zoals flexibiliteit, sociale interactie en prikkelverwerking. Bij andere neurodivergente personen, zoals personen die hoogsensitief zijn, treden juist andere competenties meer op de voorgrond (zie voorbeelden hieronder). Neurotypische personen hebben doorgaans een gelijkmatiger cognitief profiel.

Voorbeeld van autisme

Voorbeeld van hoogsensitiviteit

Wanneer op de werkvloer van iedereen hetzelfde wordt verwacht, terwijl niet iedereen op dezelfde manier werkt (zowel letterlijk als figuurlijk), ontstaan er logischerwijs knelpunten. Werkzaamheden sluiten dan structureel niet aan bij iemands sterke en zwakke kanten. Neurodivergente personen kunnen hierdoor uitdagingen ervaren op het gebied van onder andere:

• prikkelverwerking (bijvoorbeeld bij veel geluid of drukte)
• omgaan met veranderende situaties (zoals wisselende afdelingen of werkplekken)
• sociale interacties (zoals gesprekken voeren, conflicten hanteren of samenwerken)
• carrièreontwikkeling (doordat talenten niet herkend en erkend worden)

Erkenning van deze knelpunten en het creëren van een veilige werkomgeving waarin ruimte is voor maatwerk kunnen substantieel bijdragen aan het verminderen van deze problemen. In de praktijk gebeurt echter vaak het tegenovergestelde: de behoeften en kwaliteiten van neurodivergente personen worden onvoldoende (h)erkend. Dit kan leiden tot stigmatisering, uitsluiting en het onbenut laten van waardevolle talenten.

Lacunes in de literatuur

Tot op heden is er beperkt onderzoek gedaan naar neurodivergentie binnen de gezondheidszorg, en in het bijzonder binnen de verpleegkunde. Dit is opmerkelijk, aangezien het verpleegkundig beroep hoge eisen stelt aan communicatie, empathie, planning en flexibiliteit, eigenschappen die voor sommige neurodivergente personen vaker uitdagend kunnen zijn. Om deze reden richten de NUANCE‑studies zich op de volgende kernvragen:

• Wat is de prevalentie van neurodivergentie onder verpleegkundigen?
• Hoe ervaren verpleegkundigen met en zonder neurodivergentie hun werk, en waarin verschillen deze ervaringen?
• Hoe beleven neurodivergente verpleegkundigen hun werk op een dieper niveau, en welke verklaringen geven zij hiervoor?
• Hoe kunnen uitdagingen beter worden ondersteund en sterke kanten effectiever worden benut?

Het uiteindelijke doel van dit onderzoek is het bevorderen van duurzame inzetbaarheid van verpleegkundigen, mede gezien de huidige en toekomstige personeelstekorten.

Onderzoeksopzet

Omdat de bestaande literatuur beperkt is, starten wij met een breed, verkennend onderzoek.
De eerste studies richten zich op verpleegkundigen in het ziekenhuis, omdat hun taken en verantwoordelijkheden sterk verschillen van die in andere zorgsectoren.
Op de homepage vindt u een overzicht van de onderzoeksvragen die wij, als team, meenemen in onze studies. Hieronder vindt u per afgeronde studie een lekensamenvatting en een link naar de publicatie.

Studie-overzicht